Birkaç kelime, kapı aralansın.

Minyatür burada duvar resmi değil, yazmanın içindeki görsel anlatıdır. Figürler, mimari ve doğa çoğu zaman bir sahneyi — bir savaş, bir meclis, bir mucize — tek bakışta okunur kılar.

Ölçek küçüktür ama ayrıntı yoğundur: kumaş deseni, çini, yüz ifadesi yakınlaştırınca seçilir. Bu arşivdeki yaprakların çoğu bu geleneğe aittir.

Falnâme'de okuma sırası yoktur. Kitap bir yerden açılır; bir yanda resim, karşısında hüküm. Cevap o sayfadadır.

Şah Tahmasb Falnâmesi'nin Met'teki yaprakları neredeyse 60 santim boyundadır — elde tutulmak için değil, açılıp birlikte bakılmak için. Dresden'deki nüsha aynı fikrin başka bir ölçeğidir.

Zâyiçe, müneccimin doğum anındaki göğü bir diyagram olarak çizmesidir. İskender Sultan'ın 1411 tarihli yıldıznamesinde on iki burç, ortadaki çarkın çevresinde figür olarak dizilir.

Falnâme geleceği rastgele açılan sayfadan okurken, zâyiçe belirli bir ana sabitlenmiş bir gök haritasıdır. İkisi de sarayın karar ve merak diline aittir.

Acâib, garip olanı bir kusur değil, merakın konusu sayar. Kazvînî'nin Acâibü'l-mahlûkât'ı gökten denize evreni bir katalog gibi sıralar; her nüsha yaratıklarını yeniden çizer.

Bu sitenin adı da buradan gelir: tuhaf ve renkli olanı bir merak dolabı gibi göstermek.

Mi'rac, İslam kitap sanatında en sık resmedilen anlatılardan biridir: kanatlı binek, alevden haleler, yukarı kıvrılan kompozisyon.

Ressamın sorunu görünmeyeni göstermektir; cevap çoğu zaman renktedir — lâcivert gece, altın bulut. Falnâmelerde de benzer gök ve ahiret sahneleri yer alır.

Tezhip figürlü sahne değil, bezemedir: serlevha, kenar suyu, şemse. Okur metne veya minyatüre geçmeden önce çoğu zaman altın bir kapıdan girer.

Bu arşiv figürlü minyatüre öncelik verir; tezhip yaprakları yayın ilkesine göre seçilir veya dışarıda bırakılır.

Hat, yazıyı okunur kılmanın ötesinde bir form dilidir: satır, denge, mürekkebin ritmi. Bazen yazı bir tavus kuşuna veya tuğraya dönüşür.

Minyatürlü yazmalarda hat ve resim aynı sayfada komşu yaşar; bu arşivde odak çoğunlukla resimli yapraktadır.

Tuğra, okumaktan çok tanınmak için yapılmış bir imzadır: büyük kavisler, lâcivert ve altın, ince çiçek dolguları.

Bir tuğra yaprağı portre değildir ama hükümdarlık işaretidir; saray odasının başka bir yüzü.

Matbaadan önce kitaplar kopyalanırdı. Aynı metnin İran, Osmanlı veya Arap coğrafyasındaki nüshaları farklı ressamlar, farklı ölçüler, bazen farklı sahneler taşır.

Acâibü'l-mahlûkât veya Falnâme gibi eserlerde 'kitap' tek bir nesne değil, dağılmış yaprakların ve nüshaların ailesidir.

Sûrnâme, şehzade düğünü veya sünnet şenliği gibi kamusal kutlamaları resmeder. Esnaf alayları, meslekler, sokak — sarayın gündelik yüzü.

Camcıların alayı gibi yapraklar, savaş ve portreden başka bir Osmanlı görselliği sunar.

Hünernâme I (Topkapı H.1523) hanedanı cülus, fetih ve kuvvet gösterileriyle anlatır. Topkapı avluları da bu destanın sahnesidir.

Künye dedektifliği bu yazmada özellikle işe yarar: Anafarta levhaları ve modern taramalar aynı sahneyi farklı çözünürlükte verir.

TSMK H.1523, Met 35.64.3 veya Mscr. Dresd. Eb.445 gibi kodlar yaprağı kaynağına bağlar. Bu sitede her yaprağın künyesi ve 'tam boyda kaynağında gör' bağlantısı vardır.

Raf numarası olmadan bir minyatür güzel bir görsel kalır; numarayla birlikte izlenebilir bir nesne olur.