İçeriğe geç
Acâib

Minyatür örnekleri · 36 yaprak

Minyatür örnekleri

13. yüzyıldan 18. yüzyıla, Selçuklu Anadolu'sundan Babür Hindistanı'na seçilmiş yapraklar. Her birini açıp yakınlaştırabilir, künyesini ve hikâyesini okuyabilirsin.

Minyatür, el yazması kitapların sayfalarına yapılan ve metni anlatan küçük resimdir. Ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve tablodan farkını Minyatür nedir? rehberinde anlattık; bu sayfada örneklere bakıyoruz. Yapraklar döneme ve coğrafyaya göre sıralı. Konuya göre gezmek istersen sayfanın sonundaki temalara geç.

Selçuklu minyatürü (13. yüzyıl)

Varka ve Gülşah, 13. yüzyıl başında Konya'da hazırlandığı düşünülen bir mesnevidir, yani beyitlerle yazılmış uzun bir hikâye. Resimlerini nakkaş, yani minyatür sanatçısı Abdülmü'min el-Hûyî yaptı. Sahneler sayfa boyunca yatay şeritler hâlinde dizilir.

İlhanlı ve Timurlu dönemi İran minyatürü (14. ve 15. yüzyıl)

İlhanlılar döneminde Reşîdüddin'in Câmiu't-tevârîh adlı tarih kitabının nüshalarında Uzak Doğu'nun, özellikle Çin resminin fırça üslubu görülür. Buradaki Şehnâme yaprağı bu döneme ait bir İran nüshasından (y. 1330–40).

Timurlular döneminde Herat'ta Baysungur, zamanının en usta sanatçılarını bir atölyede topladı; Bihzâd da aynı şehirde yetişti. İskender Sultan'ın 1411 tarihli yıldıznâmesi, onun doğduğu anın gök haritasını burç figürleriyle çizer.

Safevî dönemi İran minyatürü (16. yüzyıl)

Safevîler döneminde Tebriz'de Sultan Muhammed, Mîr Musavvir ve Mîr Seyyid Ali gibi ustalar çalıştı. Arşivde bu dönemden Nizâmî'nin Herat'ta resimlenen Hamse'si (1524–25) ile dev boyutlu Şah Tahmasb Falnâmesi var. Hamse, beş mesneviden oluşan kitaptır.

Osmanlı minyatürü: ilk örnekler, Kanûnî ve II. Selim dönemi

Hâtifî'nin Husrev ü Şîrîn'i 1498–99 tarihli bir Osmanlı nüshasıdır. Kanûnî döneminde hazırlanan Ârifî'nin Süleymannâme'si (1558), resimleriyle sonraki dönemlerin resimli kitaplarına örnek oldu.

Kanûnî'nin Sigetvar seferini ve ölümünü anlatan, 1569'da tamamlanan Nüzhetü'l-Esrâri'l-Ahbâr der Sefer-i Sigetvar, Nakkaş Osman'ın kendi üslubuyla resimlediği ilk eserdir.

Klasik Osmanlı minyatürü: Nakkaş Osman ve III. Murad dönemi

III. Murad döneminde Nakkaş Osman'ın başında olduğu nakkaşlar Şehnâme-i Selîm Hân, Şehinşâhnâme, Hünernâme, Zübdetü't-Tevârih ve Sûrnâme-i Hümâyûn gibi kitapları resimledi. Bu kitaplarda padişahın seferlerini, törenlerini ve şehrin şenliklerini ayrıntısıyla görürsün.

Osmanlı padişah portreleri ve albümler

Şemâilnâme padişahları tek figürlü portrelerle gösterir; ilk iki portre 1588–89 tarihli bir nüshadan. 1750'den sonra Osmanlı minyatürü daha çok kıyafet albümleri ve padişah portreleriyle sürdü. Albüm, tek tek resimlerin bir araya ciltlendiği kitaptır.

Hint minyatürü

Gücerat'ta resimlenen Kelîle ve Dimne, konuşan hayvanların ders veren hikâyelerini anlatır. Babür hükümdarı Hümâyun ülkesine dönerken yanında Tebrizli sanatçılar getirdi; Hint-İslam minyatürünün en verimli dönemi oğlu Ekber Şah zamanıdır. Ekbernâme yaprağı Yıldırım Bayezid'i Timur'un huzurunda gösteriyor.