Acâibü'l-mahlûkât nedir?
Acâibü'l-mahlûkât, Zekeriya el-Kazvînî geleneğine dayanan, yaratılışın tuhaflıklarını gökten denize kataloglayan ansiklopedik bir kitap türüdür.
Kavram rehberi · 6 dk · İlayda
Acâibü'l-mahlûkât (“yaratılışın tuhaflıkları”), orta çağ İslam coğrafyasında geniş yayılmış bir ansiklopedi geleneğidir. Gök cisimleri, iklimler, hayvanlar, acayip yaratıklar — metin bir katalog gibi ilerler; resimler her maddeyi görünür kılar.
Kazvînî ve nüshalar
Zekeriya el-Kazvînî’ye dayanan metin Arapça yazılmış, sonra Farsça ve Türkçe nüshalarda çoğaltılmıştır. Her atölye yaratıkları yeniden çizer: aynı kaplumbağa, başka bir kabuk desenine bürünebilir.
Destan ejderhasından farkı
Şehnâme’nin ejderhaları kahramanı sınar. Acâibü'l-mahlûkât’ta yaratık çoğu zaman bir “madde”dir: tanımlanır, şaşırılır, sayfaya dizilir. Acâib arşivinde ikisini Acayip Yaratıklar odasında yan yana koyuyoruz.
İlgili hikâye: Acâibü'l-mahlûkât: canavar kataloğu.
Sık sorulanlar
- Acâib kelimesi ne demek?
- Acâib / acayip, hayret uyandıran şeyler demektir. Kitap geleneği tuhaflığı bir kusur değil, bakış daveti sayar.
- Bu site neden Acâib?
- Arşiv, Osmanlı ve İslam kitap sanatının tuhaf, renkli ve paylaşılası yapraklarını kamu malı kaynaklardan derler; adını bu merak geleneğinden alır.
