Şehinşâhnâme'yi kim yazdı?

Seyyid Lokman. Aynı yazar, Osmanlı padişahlarının hünerlerini anlatan Hünernâme'yi de kaleme almıştır.

Şehinşâhnâme nedir?

Şehinşâhnâme, Seyyid Lokman'ın III. Murad dönemini anlattığı iki ciltlik resimli Osmanlı saray tarihidir; adı "şahlar şahının kitabı" demektir.

Kavram rehberi · 5 dk · İlayda

Şehinşâhnâme, Osmanlı sarayının III. Murad dönemini anlatan resimli tarihidir. Adı "şahlar şahının kitabı" demektir. Metni, Hünernâme'nin de yazarı olan Seyyid Lokman kaleme aldı. Eser iki cilttir: birinci cilt İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde F.1404, ikinci cilt Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde B.200 numarasıyla kayıtlı.

Tek bir saltanat

Hünernâme bütün hanedanı anlatır; Şehinşâhnâme ise tek bir padişaha odaklanır. Acâib'deki yaprakların hepsi III. Murad'ın yıllarından: elçi kabulleri, paşalara hilat giydirilmesi, Kafkasya'daki seferler, şehzade Mehmed'in sünnet töreni.

Kitabın tekrar eden sahnelerinden biri kabul törenidir. Aşağıdaki yaprakta III. Murad tahtında oturuyor; Fransız elçisi Jacques de Germigny huzura getirilmiş, eğilmiş durumda. Alt kısımda görevliler hediyeleri taşıyor.

III. Murad’ın Fransız elçisi Jacques de Germigny’yi kabulü — III. Murad'ın Fransız elçisi Jacques de Germigny'yi kabulü. · İÜ NEK F.1404, fol. f140

Bilim de bir sahne

Birinci ciltte saray yalnızca tören ve savaşla görünmez. Bir yaprak, Takiyüddin'i ve çevresindekileri aletleri, küresi ve kitaplarıyla çalışırken gösterir. Masada kum saati, açıölçerler ve pergeller, yerde bir yer küresi durur.

Hilat ve sefer

İkinci cilt, devletin işleyişini törenlerle anlatır. Padişahın bir paşaya hilat giydirmesi, ona verilen görevin ve itibarın resmidir. Acâib'de Sinan Paşa, Ferhat Paşa ve İbrahim Paşa için bu sahnenin örnekleri var.

III. Murad’ın Sinan Paşa’ya hilat vermesi — III. Murad'ın Sinan Paşa'ya hilat vermesi. · TSMK B.200, fol. f009b

Aynı cilt, Safevîlere karşı Kafkasya seferlerini de resimler. Revan'ın fethi iki sayfaya yayılır; kale, ordu ve kaçan düşman aynı açılışta yer alır.

Serdar Ferhat Paşa’nın Revan’ı (Erivan) fethi ve Tokmak (Tokhmaq Han Ustajlu) kâfirinin Gökçe Göl’e (Sevan Gölü, Ermenistan) kaçışı ve helâki — Serdar Ferhat Paşa'nın Revan'ı fethi. · TSMK B.200, fol. f101b

Nasıl okunur

Önce sahnenin türünü bul: kabul, hilat, sefer ya da şenlik. Kabulde padişah tahtta, konuk eğilmiş, hediyeler sırayla gelir. Hilat sahnesinde kaftanı giyen paşayı ara. Sefer sayfalarında kale ve ordu bütün sayfayı kaplar. Son olarak künyeye bak: Şehinşâhnâme yapraklarının çoğu Commons taramalarından gelir ve bazı dosya adlarında varak numaraları birbirini tutmaz. Acâib'de her yaprağın künyesinde raf numarası ve kaynak dosya yazılı.

Yaprakların hepsi için Şehinşâhnâme I ve Şehinşâhnâme II eserlerine, saray resminin geri kalanı için Saray ve Güç temasına bak.

Sık sorulanlar

Şehinşâhnâme nedir?: III. Murad döneminin olaylarını anlatan iki ciltlik resimli saray tarihidir. Elçi kabulleri, hilat törenleri, seferler ve şenlikler resimlenir.
Şehinşâhnâme'yi kim yazdı?: Seyyid Lokman. Aynı yazar, Osmanlı padişahlarının hünerlerini anlatan Hünernâme'yi de kaleme almıştır.
Şehinşâhnâme nerede?: Birinci cilt İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde (F.1404), ikinci cilt Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'ndedir (B.200).